Boşanma, velayet, nafaka ve mal rejimi uyuşmazlıklarında süreci baştan sona takip eden, aile içi iletişimin bozulduğu dönemde haklarınızı koruyan hukuki destek.
Bir evlilik sona ererken yalnızca hukuki bir süreç başlamaz; aynı anda çocukların düzeni, ortak yaşanılan ev, birikimler ve ileriye dönük planlar da yeniden şekillenmek zorunda kalır. Bu dönemde atılan adımların çoğu geri dönüşü güç sonuçlar doğurduğu için, sürecin başında doğru bilgiyle hareket etmek büyük önem taşır. Aile hukuku dosyalarında amacımız, mahkeme sürecini teknik açıdan doğru yönetirken, müvekkilin ve varsa çocukların bu dönemi mümkün olduğunca sağlıklı geçirmesine katkı sağlamaktır. Her dosyada önce beklentilerinizi dinler, ardından bu beklentilerin hukuken karşılanabilir olup olmadığını açıkça paylaşırız.
Çalışma alanımız yalnızca boşanma davalarıyla sınırlı değildir; evlilik birliği süresince ortaya çıkan mal rejimi uyuşmazlıkları, nafaka davaları, velayet ve kişisel ilişki düzenlemeleri, evlat edinme süreçleri ile aile içi şiddete karşı koruma tedbirleri de bu kapsamda değerlendirilir. Her dosyada önce mevcut durumu birlikte netleştirir, ardından hangi yolun daha öngörülebilir sonuç vereceğini somut belgelere dayanarak anlatırız. Süreç boyunca duruşma tarihleri, ara kararlar ve karşı tarafın dilekçeleri size zamanında iletilir; hukuki terimleri sade bir dille açıklamaya özen gösteririz.
Boşanma Davası Türleri ve İzlenen Süreç
Türk Medeni Kanunu boşanmayı iki temel yoldan mümkün kılar: anlaşmalı boşanma ve çekişmeli boşanma. İzlenecek yol, eşlerin boşanmanın kendisi ve sonuçları üzerinde uzlaşıp uzlaşamadığına göre belirlenir. Dava, eşlerden birinin yerleşim yerinde ya da davadan önce son altı aydan beri birlikte oturdukları yerdeki aile mahkemesinde açılabilir.
Anlaşmalı boşanma
TMK m.166/3 uyarınca evlilik en az bir yıl sürmüşse ve eşler birlikte mahkemeye başvurursa ya da bir eşin açtığı davayı diğeri kabul ederse anlaşmalı boşanma mümkündür. Hakim tarafları duruşmada bizzat dinler ve sunulan protokolün hem eşlerin hem de çocukların menfaatine uygun olup olmadığını denetler. Protokolde velayet, kişisel ilişki, nafaka, mal paylaşımı ve varsa tazminat kalemlerinin açık ve uygulanabilir biçimde düzenlenmesi, ileride yeni bir dava açılmasının önüne geçer. Hakim protokolü çocukların yararına aykırı bulursa değişiklik istemeden onaylamayabilir.
Çekişmeli boşanma
Taraflar uzlaşamadığında dava; zina, hayata kast, pek kötü muamele, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk, akıl hastalığı gibi özel sebeplere ya da evlilik birliğinin temelinden sarsılması genel sebebine dayanır. Bu davalarda dilekçe aşaması, ön inceleme, tanık dinlenmesi ve delillerin değerlendirilmesi gibi aşamalar bulunur; sürecin uzunluğu mahkemenin iş yüküne ve delil durumuna göre değişir, bazı dosyalarda yıllar sürebilir.
Dava süresince alınan geçici tedbirler
TMK m.169 uyarınca hakim, dava açılır açılmaz eşlerin barınması, geçimi, malların yönetimi ve çocukların bakımı için gerekli geçici önlemleri kendiliğinden alır; tedbir nafakası, ortak konutun kullanımı ve çocukla geçici kişisel ilişki bu aşamada belirlenir. Şiddet veya şiddet tehlikesi varsa 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruyucu tedbirler, boşanma davasından bağımsız ve hızlı biçimde talep edilebilir. Süreci şu adımlarla yürütüyoruz: evlilik birliğine, çocuklara ve mal varlığına ilişkin belgelerin toplanması; talep edilecek nafaka, velayet ve tazminat kalemlerinin gerçekçi biçimde belirlenmesi; dilekçe veya protokolün hazırlanması ve duruşmaların takibi; kararın kesinleşmesinin ve nüfus kayıtlarına işlenmesinin izlenmesi.
Boşanmanın fer'i sonuçları
Boşanma kararıyla birlikte kadının evlilik sırasında aldığı soyadının korunup korunmayacağı, müşterek konuttaki eşyaların paylaşımı ve varsa ortak borçların durumu da çoğu zaman gündeme gelir. Bu başlıklar protokolde ya da dava dilekçesinde ayrıca düzenlenmezse, kararın kesinleşmesinden sonra ayrı uyuşmazlıklara dönüşebilir; bu nedenle davanın başında tüm kalemlerin birlikte planlanması önemlidir.
Velayet, Mal Rejimi ve Evlat Edinme
Boşanma sürecinin belki de en hassas konusu velayettir. TMK m.336 ve devamı maddeler uyarınca hakim, velayeti belirlerken yalnızca ebeveynlerin isteğini değil, çocuğun üstün yararını esas alır; çocuğun yaşı, eğitim düzeni, ebeveynlerle bağı ve gerektiğinde uzman raporları birlikte değerlendirilir. İdrak çağındaki çocuğun görüşü de dinlenebilir. Velayeti kendisine verilmeyen ebeveyn ile çocuk arasındaki kişisel ilişki gün ve saat belirtilerek düzenlenir; bayram ve yaz tatili dönemleri ayrıca planlanır. Velayet kararı kesinleştikten sonra da çocuğun yararını olumsuz etkileyen yeni bir durum ortaya çıkarsa velayetin değiştirilmesi için ayrı bir dava açılabilir.
Mal rejiminin tasfiyesi
1 Ocak 2002 tarihinden sonra edinilen mallar bakımından, eşler aksini sözleşmeyle kararlaştırmadıkça yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimidir. Boşanmada mal rejimi dava tarihi itibarıyla sona erer ve her eş, diğerinin edinilmiş mallarındaki artık değerin yarısı üzerinde katılma alacağı talep edebilir; kişisel mallar bu paylaşıma girmez. Mal rejiminin tasfiyesi genellikle boşanma davasından ayrı yürütülür ve tapu, banka ile araç kayıtlarının titizlikle incelenmesini gerektirir. Uygulamada katılma alacağı davası için boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren on yıllık zamanaşımı süresi kabul edilmektedir.
Evlat edinme süreci
TMK m.305 ve devamı maddeler, bir çocuğun ya da ergin bir kişinin evlat edinilmesinin koşullarını düzenler. Süreç, sulh hukuk mahkemesine yapılan başvuru, sosyal inceleme raporu ve hakimin uygunluk değerlendirmesinden geçer; evlat edinen ile edinilen arasında belirli bir yaş farkı ve deneme süresi şartı aranır. Süreç boyunca amaç her zaman evlat edinilenin yararını gözetmektir; bu nedenle başvuru özenli bir hazırlık ve belge takibi gerektirir.
Aile içi şiddete karşı koruma
6284 sayılı Kanun, şiddete uğrayan veya şiddet tehlikesi altında bulunan kişiler için uzaklaştırma, iletişim yasağı ve geçici maddi destek gibi tedbirler öngörür. Bu tedbirler, ayrı bir boşanma davası açılmasını beklemeden, hızlı bir başvuruyla talep edilebilir ve aile mahkemesi tarafından ivedilikle karara bağlanır; tedbir kararına aykırı davranış ayrıca tazyik hapsi yaptırımına tabidir. Tedbir talebinde bulunurken mevcut delillerin (mesaj kayıtları, doktor raporları, tanık bilgileri) düzenli biçimde sunulması, talebin hızla karara bağlanmasını kolaylaştırır.
Nişanlılığın bozulması
Evlilik dışı bir başka aile hukuku konusu da nişanlanmanın haklı bir sebep olmaksızın bozulmasıdır. TMK m.120 uyarınca nişanı haklı sebep olmadan bozan veya bozulmasına kusuruyla sebep olan taraf, diğerine ve onun ailesine yapılan makul giderler için tazminat ödemekle yükümlü olabilir; bu talepler bozulma tarihinden itibaren bir yıllık zamanaşımına tabidir.
Soy bağının kurulması ve reddi davaları
Evlilik birliği içinde doğan bir çocuğun babalığı kural olarak koca tarafından ileri sürülen soy bağı reddi davasıyla çözülmedikçe kocaya aittir; soy bağının reddi davası, kocanın baba olmadığını öğrenmesinden itibaren belirli bir süre içinde açılmalıdır. Evlilik dışı doğan çocuklar için ise tanıma veya babalık davası yoluyla soy bağının kurulması mümkündür; bu davalarda genellikle DNA testi sonucu belirleyici bir delil olarak kabul edilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Boşanma davası hangi mahkemede açılır?
Boşanma davaları aile mahkemelerinde görülür; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Taraflar bu iki seçenekten birini tercih edebilir; yetki itirazı davanın ilk aşamasında ileri sürülmelidir, aksi halde yetki itirazından vazgeçilmiş sayılır.
Anlaşmalı boşanma protokolü sonradan değiştirilebilir mi?
Protokol kesinleştikten sonra taraflar kural olarak bağlıdır; ancak koşullarda esaslı bir değişiklik olması halinde nafaka ve velayete ilişkin düzenlemeler ayrı bir davayla değiştirilebilir. Mal paylaşımına ilişkin hükümler ise genellikle kesindir ve yalnızca irade sakatlığı gibi istisnai hallerde iptali istenebilir. Bu nedenle protokolün imzalanmadan önce dikkatle incelenmesi, ileride doğabilecek uyuşmazlıkları önemli ölçüde azaltır.
Boşanma davası sırasında eşler ayrı yaşayabilir mi?
Evet; dava açıldıktan sonra ayrı yaşamak boşanma hakkını olumsuz etkilemez. Hatta hakim, tarafların talebi veya resen, dava süresince kimin ortak konutta kalacağına ilişkin geçici tedbir kararı verebilir. Fiilen ayrı yaşamaya başlamadan önce bu konuda bir avukatla görüşmek, konut ve eşyalarla ilgili olası uyuşmazlıkların önüne geçer ve tedbir talebinin zamanında yapılmasını sağlar.
Velayet anlaşmalı boşanmada da tartışmalı olabilir mi?
Taraflar boşanmanın diğer sonuçlarında anlaşsa bile velayet konusunda uzlaşamıyorsa dava anlaşmalı değil çekişmeli olarak yürütülür. Bu durumda hakim, çocuğun üstün yararını gözeterek ayrı bir inceleme yapar ve gerekirse pedagog veya sosyal çalışmacı görüşüne başvurur. Velayet dışındaki konularda uzlaşının korunması, davanın yalnızca bu başlıkta çekişmeli ilerlemesini sağlayabilir ve süreci kısaltabilir.